თუ შენ ნიკოლოზი გქვია…

თუ შენ ნიკოლოზი გქვია, შენი სახელის ისტორია ძველ საბერძნეთში იწყება. სანამ ქართულ ოჯახებში ნიკოლოზად, ნიკოდ თუ ნიკად გადაიქცეოდა, ამ სახელმა ჯერ საუკუნეები და ქვეყნები გამოიარა და ქართულ კულტურაში თავისი განსაკუთრებული ადგილი მერე დაიკავა.

სახელის ფუძე ორი ბერძნული სიტყვისგან მოდის - „ნიკე“ - გამარჯვება და „ლაოს“ - ხალხი. მათი შეერთებით მიღებული სახელი, „ნიკოლაოსს“, „ხალხის გამარჯვებად“ ითარგმნება.

ძველ ბერძნებს გამარჯვებასთან დაკავშირებული სახელები უყვარდათ. მათში კეთილ სურვილსა და მომავლის იმედს აქსოვდნენ. ნიკოლოზიც ასეთი, სასიკეთო მოლოდინით შერჩეული სახელების რიგს ეკუთვნის.

სახელი ნიკოლოზი ქრისტიანობამდეც არსებობდა, თუმცა მის ფართო გავრცელებაში განსაკუთრებული როლი წმინდა ნიკოლოზის თაყვანისცემამ შეასრულა.

ქრისტიანული ტრადიცია მას IV საუკუნეში, მცირე აზიის ქალაქ მირონში მოღვაწე ეპისკოპოსად იცნობს. ეს ადგილი დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზეა. მისი ცხოვრების შესახებ გადმოცემებში ყველაზე ხშირად გაჭირვებულთა დახმარება და ფარული ქველმოქმედება გვხვდება.

ერთ-ერთი ცნობილი ამბის მიხედვით, წმინდა ნიკოლოზმა გაღარიბებული ოჯახის სამ ქალიშვილს მზითევისთვის საჭირო თანხა შეუმჩნევლად გადასცა. ამ მონათხრობში მთავარი ისაა, რომ დახმარებას მადლიერების მოლოდინი არ ახლავს. სიკეთე ისე კეთდება, რომ გამცემის სახელიც კი დაფარული დარჩეს.

ასე დაემატა გამარჯვების მნიშვნელობის მქონე სახელს გულუხვობისა და თანადგომის ასოციაციაც.

შენი სახელის ისტორიის ყველაზე მოულოდნელი ნაწილი კი ახალ წელს და სანტა კლაუსს უკავშირდება.

თანამედროვე სანტა კლაუსის ერთ-ერთი მთავარი სათავე სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ტრადიციაა. ნიდერლანდებში მას „სინტერკლაასს“ უწოდებდნენ და ბავშვებისთვის საჩუქრების მირთმევის ჩვეულება, რომელიც მოგვიანებით ამერიკასა და დანარჩენ მსოფლიოში გავრცელდა, მის სახელს უკავშირდება.

სხვადასხვა ენაში ნიკოლოზი სხვადასხვანაირად ჟღერს: ინგლისურად - Nicholas, ფრანგულად - Nicolas, გერმანულად - Nikolaus, იტალიურად - Niccolò ან Nicola, რუსულად - Nikolai. ქართულში მის გვერდით დამკვიდრდა ნიკო, ნიკა და ნიკოლა.

ნიკო იმდენად შეეთვისა ქართულ მეტყველებასა და კულტურას, რომ დამოუკიდებელ სახელად ქცევის ტენდენციაც შეიძინა.
ამის მაგალითი მხატვარი ნიკო ფიროსმანია, რომლის სახელი ნიკოც, ქართულ მხატვრობასთან განუყოფლადაა დაკავშირებული. საქართველოში ამ სახელის ხსენებაზე ნიკოლოზ ბარათაშვილიც ახსენდებათ, სწორედ აქედან შეიძინა სახელმა რომანტიკული ასოციაციაც.

სახელის მნიშვნელობა ადამიანს ხასიათს ვერ განსაზღვრავს, თუმცა მის გარშემო დაგროვილი ისტორიები გარკვეულ ასოციაციებს ქმნის.

თუ შენ ნიკოლოზი გქვია, უნდა იცოდე, რომ შენი სახელი მიზნისკენ სწრაფვასთან, შინაგან სიმტკიცესთან, გულუხვობასა და სხვისი გაჭირვების დანახვის უნართან ასოცირდება. ქართულ კულტურულ მეხსიერებაში კი სახელს შემოქმედებითობა და თავისუფლების სიყვარულიც ემატება.